Deuteronomium 21:1-9
1 Als in het land dat de HEER, uw God, u in bezit zal geven, ergens in het open veld het lichaam wordt gevonden van iemand die vermoord is, en het is niet bekend wie de dader is, 2 dan moeten uw oudsten en rechters de afstand tussen het lijk en de steden in de directe omgeving meten. 3 De oudsten van de dichtstbijgelegen stad moeten een jonge koe, waarmee nog niet gewerkt is en die geen juk gedragen heeft, 4 meevoeren naar een beek die nooit droog komt te staan en waarvan de oevers niet bewerkt of ingezaaid worden. Daar moeten ze het dier de nek breken. 5 Daarna moeten de Levitische priesters, die door de HEER, uw God, zijn uitgekozen om Hem te dienen en in zijn naam de zegen uit te spreken, naar voren treden. Zij zijn het immers die bij geschillen en in geval van geweldpleging uitspraak doen. 6 De oudsten van de stad het dichtst bij het lijk moeten dan hun handen wassen boven de koe die ze de nek gebroken hebben, 7 onder het uitspreken van de volgende woorden: ‘Onze handen hebben dit bloed niet vergoten, onze ogen hebben het niet gezien. 8 Ach HEER, houd Israël, het volk dat U bevrijd hebt, niet verantwoordelijk voor deze moord, en reken het ons niet aan dat er onder uw volk een onschuldige is gedood.’ Dan zal die moord hun niet worden aangerekend. 9 Zo bevrijdt u zich van de bloedschuld. Daarmee doet u wat goed is in de ogen van de HEER. (NBV21)
Ziet U ze al staan? De burgemeesters van de gemeenten in ons land die blijven zitten met een onopgeloste moord? Samen met de officier van justitie en de politiechef de een koe slachten? Ze zouden moeten boeten, vergeving vragen voor een samenleving waarin zoiets kan voorkomen. Een stiekume moord, waarbij de dader onopgemerkt bleef. Natuurlijk hoeven de bestuurders van de veiligheidsdriehoek niet bestraft te worden. Maar er zijn steden in ons land die toch een grote kudde rundvee kwijt zouden zijn als de driehoek voor elke onopgeloste moord een rund zou moeten offeren. Is het ook reëel zoiets te vragen? Deuteronomium schrijft het voor en in de samenleving waarin die wet geschreven is kwam een onopgeloste moord waarschijnlijk toch heel wat sneller voor als bij ons. Wij hebben een opsporingsapparaat met wetenschappelijke methoden en communicatiemiddelen waar ze toen zelfs niet van konden dromen. Toch is er alle aanleiding om te blijven zeuren over onopgeloste moorden.
De mensen die in een kleine stad in Nederland op een zonnige morgen een plaatselijke caféhouder zagen doodschieten voor de deur van de openbare bibliotheek kijken daar in de buurt nog steeds schichtig over hun schouder. De dader is nooit gevonden. De plaatselijke burgemeester, die samen met de driehoek het beheer heeft over het politiekorps, roept sinds die tijd dat de politie nog steeds op zoek is. Maar wie was verantwoordelijk voor het klimaat waarin zoiets kan groeien in een samenleving? Daar legt dit Bijbelverhaal de vinger op een hele zere plek. In ons land werd er gepleit voor gemeentelijke boetes voor kleine overtredingen. Door rood licht lopen of fietsen, hondepoep op straat laten liggen, fietsen in het voetgangersgebied in de stad. Allemaal overtredingen waarbij heel vaak volwassen mensen het verkeerde voorbeeld geven aan opgroeiende jeugd. Juist door mensen ook die het hardst klagen over onveiligheid en overlast.
Maar ook is er die oproep aan de politiek om eens bij voedselbanken te gaan kijken. De zwervers moeten van straat, maar hoe komt iemand tot zwerven? Een samenleving waarin ieder maar doet wat goed is in eigen ogen en niemand zorgt voor de zwaksten in de samenleving glijdt langzaam af naar een samenleving waarin de daders van moorden ongemerkt weg kunnen komen. Onze jongeren moeten in kazernes worden weggestopt om discipline geleerd te worden, maar werkgevers kunnen iedereen blijven weigeren op basis van de achternaam of de kleur van de ogen. Misschien wordt het toch eens tijd om de bestuurders af en toe te laten boeten. In het land dat de God van Israël ons wilde geven vloeide het over van melk en honing. Daar zou geen misdaad zijn was de bedoeling. Wij bestrijden nog steeds de symptomen, de verschijnselen achteraf, maar we komen steeds minder toe aan de oorzaken, dat wat vooraf gaat aan een misdrijf. Daar roept de God van Israël ons juist toe op. Daar aandacht aan schenken kan iedereen, elke dag opnieuw, ook vandaag.