Wat beweert die praatjesmaker toch?

Handelingen 17:16-21
16  Terwijl Paulus in Athene op hen wachtte, raakte hij hevig verontwaardigd bij het zien van de vele godenbeelden in de stad. 17  In de synagoge sprak hij met de Joden en met de Grieken die God vereerden, en op het marktplein ging hij dagelijks in debat met de mensen die hij daar aantrof. 18  Onder hen waren ook enkele epicurische en stoïsche filosofen, van wie sommigen zeiden: ‘Wat beweert die praatjesmaker toch?’ Anderen merkten op: ‘Hij schijnt een boodschapper van uitheemse goden te zijn, ‘omdat ze dachten dat hij predikte over Jezus en een godin die Opstanding heette. 19  Ze namen hem mee naar de Areopagus en zeiden: ‘Kunt u ons uitleggen wat die nieuwe leer is die door u wordt uitgedragen? 20  Want wat u zegt, klinkt ons vreemd in de oren; we willen graag weten wat u bedoelt.’ 21  Alle Atheners en de vreemdelingen die er wonen hebben immers voor haast niets anders tijd dan voor het uitwisselen van de nieuwste ideeën. (NBV)
Athene is de stad van de Griekse wijsheid bij uitstek. Dat vonden de Atheners tenminste en daarom hadden zij hun stad genoemd naar de godin van de wijsheid. Athene was ook een wereldstad geworden en zoals het in wereldsteden nog steeds gebruikelijk is neemt iedereen daar de eigen god of goden mee. Daar hoef je dus niet bang voor te worden zoals tegenwoordig wel eens gebeurd, het is al zo oud als er wereldsteden zijn. De Grieken hadden de gewoonte hun filosofische scholen in groepen in te delen. Hier werd op verschillende manieren geprobeerd de vragen, die het bestaan van mensen en wereld oproepen, onder woorden te brengen en er antwoorden voor te zoeken.
Die Paulus had kennelijk een nieuwe filosofische school en met name de epicurische en stoïsche filosofen hadden belangstelling voor hem. Niet zo verwonderlijk. Wij herkennen het niet meer maar geleerden die de genoemde filosofische scholen hebben bestudeerd ontdekten dat Paulus in zijn brieven vaak manieren van redeneren gebruikt die ook bij de stoïsche filosofen voorkwamen. Paulus kwam uit Tarsus en daar was een beroemde school van Stoïsche filosofen gevestigd. Had de Epicurische school de afwijzing van pijn en lijden en dus het welbehagen van mensen als ideaal, de Stoïcijnen legden de nadruk op de deugd als bron van kennis, die, als het hoogste stadium van kennis is bereikt, een volmaakt welzijn garandeert.
Al die tempels en altaren moet ook de nodige indruk gemaakt hebben op de schrijver van het boek Handelingen. Paulus vindt het maar niks. Al die godsdienstigheid voorkomt niet dat er bittere armoede in Athene is, dat er slavernij is, dat er onrecht bedreven wordt. Daarom gaat hij opnieuw naar de plaatselijke synagoge. Daar wordt immers het verhaal vertelt van de samenleving waar de lammen huppelen, de blinden zien, de gevangenen bevrijdt worden en de bedroefden getroost. Van dat verhaal had Jezus ooit gezegd dat het met hem ook werkelijkheid was geworden. Maar is het ook voor de Atheners werkelijkheid? Of slechts de volgende filosofie waar je je mee bezig kan houden. En die Atheners hadden niets anders te doen. Zij willen in gesprek. Ook in onze dagen willen mensen wel in gesprek zonder de dwang tot geloven. Wij mogen nadenken over de vraag hoe wij dat gesprek aangaan.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *